Bu konuyla ilgili olarak Milliyet’in ziyaretçilerine açmış olduğu günlük hizmetini kullanarak yazısını yayınlayan Ahmet Yılmaz’ın yazısını burada yayınlamak istiyorum.

Yiyos, içiyos, kazanıyos, dilimizin içine yapıyos

Son günlerde televizyonda yayınlanan bir reklam var. Sanırım hepiniz izlemiş veya duymuşsunuzdur. Çünkü akılda kalırlık açısından harika bir buluş. Ajansı ve metin yazarlarını gerçekten kutluyorum.

İnsanımızın yumuşak karnını çok iyi bulmuşlar. Güzellikleri bozmak, iyilikleri yozlaştırmak konusunda uzman bir toplumuz. Yıllarca emek harcanarak, para harcanarak, zaman harcanarak zor elde edilen değerleri bir anda boş yere gözümüzden, gönlümüzden düşürmeyi iyi başarıyoruz (!).

******

Yapı Kredi Türkiye’nin köklü kuruluşlarından biri. YKY adı altında yayınladığı kitaplarla, Türk Dili ve Edebiyatı’na da hizmet ettiğinde şüphe yok.

Yakın geçmişte bu grubun Koç Holding bünyesine katıldığını biliyoruz. Yeni sahipleri bu misyonun farkındalar mı değiller mi bilmem.

Olay şu… Yapı Kredi Bankası yeni bir kredi kartı çıkarmış… Malum şu anda Türkiye’nin kredi kartına çok ihtiyacı var ya… Türkçe’de karta ad olacak kelime kıtlığı da olduğu için, adını Adios koymuş. Gerçi bu yanlışlık maalesef bütün bankalarımızın ortak tutkusu…

Reklam ajansı -ya da oradaki metin yazarları- Adios’a kafiyeli bir metin hazırlamışlar… Biz şair millet olduğumuz için kafiyeli sözleri çok severiz… Ve ortaya şöyle bir metin çıkmış: Gidiyos, uçuyos, yiyos, içiyos, para vermiyos, bedava yaşıyos….

*****

Kredi kartları gerçekten insanları bedava mı yaşatıyor, o ayrı bir bahis… Ekonomik durum o kadar iyi mi değil mi, o da işin bir başka yanı. Zaten Beran Uzer arkadaşımız konunun bu yönüyle ilgili bir yazı yazmış.

Ben reklamların daha çok teknik ve estetik yönleriyle ilgilenmeyi seviyorum ve onlardan etkileniyorum. İyi yapılan her işi sevdiğim ve takdir ettiğim gibi… Yoksa reklamdaki mal veya hizmet beni hiç etkilemez.

Yani ben bu reklamı sevdim diye Adios kart almam.

Reklamcılık diliyle görevini başarıyla yerine getiren arkadaşlara da söyleyecek sözüm yok.

Ancak, KOÇ gibi Türkiye’nin bir numaralı grubunun dilimize bu ihaneti yapmaması gerekirdi diye düşünüyorum. Tabii benimki ideal bir düşünce… Ticaretteki acımasız rekabet ortamında ideal diye bir şeyin hiç yeri olmadığını da biliyorum. Yoksa kâr mar adiyos…

Sonuç olarak, yiyos, içiyos, yapıyos, satıyos, paracıkları kazanıyos, dilimizin içine de bir güzel ediyos….

*****

Okullarda zavallı öğretmenler, dili doğru öğreteceğiz, Türkçeyi güzel konuşacağız, güzel konuşturacağız diye uğraşsınlar dursunlar… Gençler reklamdaki cümleleri çoktan ezberlediler bile… Uzun süre bu kelimeler, genç ihtiyar herkesin diline pelesenk olacak… Hele gençler… Çet edebiyatından sonra, şimdi de Adios hitabetinin parlak cümleleriyle kulaklarımızın pasını silecekler (!)….

Kısacası biz yazıyos, çiziyos, konuşuyos, söylüyos, ama Yapı Kredi’nin yardımıyla Türkçenin içine yapıyos….

Ahmet Yılmaz

Burada Messenger yerine yeni bir isim teklif edecek değilim. Maalesef bunu yapacak olanlar gecikmiştir. Bundan böyle öne sürecekleri her isim güdük kalacaktır diye düşünüyorum.

İnsanların kolayca ve etraflıca haberleşmesini, yazışmaların yapılabildiği gerekli aygıtların eklenmesiyle konuşma ve konuştuğun kişiyi görme imkanı sağlayan bu muhteşem buluş yaygınlaşıyor. Bilgisayarı ve internet bağlantısı olan her fert, bundan istifade ediyor.

Kullanıcılarından biri olarak muzdarip olduğum bir husus var. Türkçemizi katlediyoruz yazışmalar esnasında. Konuşma ve yazı dilimizden apayrı ucube bir harfler topluluğu ortaya çıkıyor ve üzüntüyle belirtmeliyim ki bu garip harf yığınlarıyla yazışanlar birbirlerini anlayabiliyor(!).

Kimileri kullanılan bu garip yazışma stiline dil deme gafletini gösteriyor. Hatta ‘internet Türkçesi, msn Türkçesi’ diyenlere de rastlamak mümkün. Hayır, bunlar Türkçe değil. Olsa olsa argodur, jargondur. Birkaç farklı anlamı olan argonun meslek erbabını ilgilendiren özel dil sınıf değil. Diğer anlamıyla örtüşeceğini zannediyorum: Her yerde ve her zaman kullanılmayan veya kullanılmaması gereken çoklukla eğitimsiz kişilerin kullanıldığı söz veya deyim.

Adına chat(çet) yapmak dedikleri, laklak saatlerinde yazılanlar çok garip. Bu garabeti göz önüne sermezden önce chat(çet) sözcüğüne değinelim. Chat, sohbet etmek, muhabbet etmek demek. Ne güzel bir anlamı var. Konuşmaları muhabbetten uzak, çetten çütten ibaret, özellikle gençlerimiz için bünyesinde bulundurduğu bir anlam da laklak etmek. Bu haliyle ismiyle müsemma oluyor.

Zamanların bir paraya satıldığı bu konuşmalarda rastladığım örneklere değinelim istiyorum:
*-s.a — selamün aleyküm demekmiş. Pekala yanlış anlaşılabilir: ben de a.s. diyen çıkar.
*-a.s. — aleyküm selam
*-hg —- hoş geldin
*-hb —-hoş bulduk
*-slm — selam, biz selama kızıyorduk, bunu bile gereksiz görüyorlar artık:slm
*-nbr —-naber ne demekse. Cevaben,
*-ii diyorlar. —-iyi demekmiş.
Peki ayrılırken neler söyleniyor:
*-aeo —Allah’a emanet ol.
*-kib —kendine iyi bak

Zaman zaman, yazıştıklarım arasında bu tür kullanım hatasına düşenlere rastlıyorum. Uyarıyorum ve gerekçelerini soruyorum. Hızlı haberleşmek, kelimelerden tasarruf diyorlar. Ne hazin bir cevap! İnsan, kelimelerle konuşur, anlaşır. Kullandıkları şeyler kelime olmadığı halde, bunların konuşuyor ve hatta anlaşabiliyor olmaları ucube bir dil ortaya koyuyor.

Türkçemize biz Türkler sahip çıkacağız. Türkçemiz bizimle yaşayacak, biz onunla varlığımızı ilelebet idame ettireceğiz.

Türk Dil Kurumuna ilk gönderdiğimiz ileti:

Sayın Türk Dil Kurumu yetkilileri, Yaklaşık 1 yıldır, Türk yurttaşlarının ağırlıklı olarak kullandığı Türk Dil Kurumu sözlüğünde yabancı terimler görmekteyiz. “Non-stop” gibi, “okeylemek” gibi Türkçeye tamamen aykırı ve zamane gençliğimizde çok tutulan bu gibi yabancı terimlerin, Türk Dil Kurumu sözlüğünde ne aradığını birer yurttaş olarak bilmeye hakkımız olduğunu düşünüyoruz. Belki bu iletiye mantıklı bir çerçevede cevap vereceksiniz ama vereceğiniz cevap her ne olursa olsun biz bunda bir mantık arayabileceğimizi sanmıyoruz. Çünkü; Bizler Türkçe gönüllüleri olarak bu gibi terimlerin karşısında yıkılmaz birer kale olma gayreti içerisindeyiz. Fakat en büyük destekcimiz olan Türk Dil Kurumu’nun ağ sayfasında bu gibi terimlerin yer alması ne yazık ki hırsımıza ve çalışmalarımıza ters düşmektedir. Mantığınız; sözlüğünüzde bu gibi terimlerin anlamına baktığımızda, bu terimlerin Türkçe karşılıklarını vermek olabilir. Gördüğümüz kadarıylada bu amacı güderek bu terimlere sözlüğünüzde yer vermişsiniz. Buna bağlı olarak özellikle genç yurttaşlarımız bu terimlerin karşılığını sözlüğünüzde aradığında, kendisine zaten doğal gelen bu terimlerin içe sinmesinde ne yazık ki bir adım daha atmış oluyorsunuz. Zaten bazı yurttaşlarımıza doğal gelen bu gibi dışardan girme terimler, sizin sözlüğünüzde daha bir olgunlaşarak dilimize daha kolay yerleşebileceği düşüncesindeyiz. Geleceğe yönelik bundan sonraki adımınızda da onaylamak sözcüğünü sözlüğünüzde arattığımızda “okeylemek” cevabını alacağımızdan korkarız. Bu tür dışardan gelme yeni nesil terimleri sözlüğünüzden çıkarmanızı “önemle” rica eder, saygılar sunarız. Türkçemiz.Net Yönetimi

Türk Dil Kurumunun cevabı:

Türk Dil Kurumu olarak bu tür olumsuzluklarla her zaman mücadele etmekte ve gerekenleri yapmaktayız. Dilimiz Türkçeye ve Kurumumuza gösterdiğiniz ilgiye teşekkür ederiz. TÜRK DİL KURUMU

İlk gönderdiğimiz iletinin TDK yöneticilerin e-posta adreslerine tekrar gönderilmesi sonucu aldığımız ilk gönderdikleri cevabın aynısını göndermişlerdir.

Bunun üzerine yeniden yazıp gönderdiğimiz  ileti:

Merhaba Sayın TDK Görevlileri Sizlere daha önceden katki@tdk.org.tr adresinizle Türkçemiz.Net yönetimi olarak bu konuları bildirmiştik ancak bize gönderdiğiniz cevap beklediğimiz cevap değildi. Dünyanın en zengin ve en köklü dilleri arasında yer alan Türkçemiz için oluşturduğunuz tdk.gov.tr bünyesinde bulunan Güncel Türkçe Sözlük içerisinde “start almak, center, e-mail, komünikasyon, trend, spontane, full-time, laptop, partner, timing, catering, departman, revize, printer, data, prezantasyon, finiş, versiyon, imitasyon, bodyguard, on-line, kriter, part-time, slayt, empoze, driver” gibi yabancı sözcükler yer almaktadır. Bizler dilimizin üzerinde oynanan yozlaştırma çalışmalarının arttığı son yıllarda bu çalışmalarla mücadele etmeye çalışırken, bu konuda en büyük desteği ve koruma görevini üstlenmesini beklediğimiz Türk Dil Kurumu acaba düşündüğümüzün aksine yozlaştırma çalışmalarına destek mi veriyor? Bize daha önce gönderdiğiniz cevap: “Türk Dil Kurumu olarak bu tür olumsuzluklarla her zaman mücadele etmekte ve gerekenleri yapmaktayız. Dilimiz Türkçeye ve Kurumumuza gösterdiğiniz ilgiye teşekkür ederiz.” Kurumumuza yakışan daha ciddi bir cevap gönderilmesini ve gerekli düzenlemelerin yapılmasını önemle rica ediyoruz. Türkçemiz.Net Yönetimi

Kurumdan gelen cevap:

Adı geçen sözlerin çoğu eğik olarak yazılmış ve karşılarına da Türkçeleri konulmuştur. Biz bu tür kelimeleri yazım kılavuzumuza almıyoruz. Genel Ağ’da eğik olarak görülmesi yönündeki çalışmalarımız sürmektedir. Dilimiz Türkçeye ve Kurumumuza gösterdiğiniz ilgiye teşekkür ederiz.

Ek Bilgi:

Girişimlerimiz ve kişi ya da kişilerin duyarlılığı sonucunda 19.01.2008 tarihinde “okeylemek” sözcüğü TDK sözlüğünden çıkarıldı.

]]> http://www.turkcemiz.net/okeylemek-sozcugu-tdk-sozlugunden-kaldirildi.html/feed 4